คำถามเกี่ยวกับยา
โดย วันทนีย์ โลหะประกิตกุล
เรื่อง : อีพิรูบิซิน (Epirubicin)
- ใช้รักษาโรคมะเร็งชนิดต่างๆ เช่น มะเร็งเต้านม มะเร็งเม็ดเลือดขาว มะเร็งต่อมน้ำเหลือง มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ
- ผลต่อระบบทางเดินหายใจ: เช่น มีภาวะปอดบวม
- ผลต่อระบบทางเดินอาหาร: เช่น ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน
- ผลต่อผิวหนัง: เช่น เกิดภาวะผมร่วงแต่เส้นผมสามารถคืนสภาพและงอกใหม่ได้ อาจมีลมพิษ ผิวหนังแพ้แสงแดดง่าย
- ผลต่อหัวใจ: เช่น อาจทำให้เกิดภาวะหัวใจล้มเหลว หัวใจเต้นช้าหรือเต้นเร็ว
- ผลต่อระบบทางเดินปัสสาวะ: เช่น ปัสสาวะคล้ายมีเลือดปน กระเพาะปัสสาวะอักเสบ
- ผลต่อระบบเลือด: เช่น กดไขกระดูก เกล็ดเลือดต่ำ
- ผลต่อการทำงานของระบบต่อมไร้ท่อ: เช่น ประจำเดือนขาด
- ผลต่อตา: เช่น กระจกตาอักเสบ เยื่อตาอักเสบ
- ผลต่อระบบการเผาผลาญพลังงานของร่างกาย: เช่น ร่างกายเกิดภาวะขาดน้ำ
- การใช้ยาอีพิรูบิซินสามารถทำให้มีภาวะหัวใจล้มเหลวได้ จึงควรมีการตรวจการทำงานของหัวใจ
- ผู้ป่วยอาจมีภาวะติดเชื้อได้ง่ายเพราะยาเคมีบำบัดเกือบทุกตัวยาซึ่งรวมยาอีพิรูบิซินจะทำให้การผลิตเม็ดเลือดขาวต่ำลง และส่งผลต่อภูมิคุ้มกัน/ภูมิคุ้มกันต้านทานโรคของร่างกาย ขณะได้รับยานี้ควรหลีกเลี่ยงการอยู่ในที่มีผู้คนแออัดเพื่อป้องกันการติดเชื้อและควรล้างมือบ่อยครั้งในแต่ละวัน
- กรณีเกิดอาการคลื่นไส้อาเจียนจากยาอีพิรูบิซิน ควรรับยาแก้อาการดังกล่าวจากแพทย์ผู้ที่ทำการรักษา และห้ามซื้อยามารับประทานเอง และการบริโภคอาหารปริมาณน้อยๆ ต่อมื้อแต่รับประทานถี่ขึ้นต่อวัน อาจเป็นทางเลือกที่ดีในการบรรเทาอาการคลื่นไส้ อาเจียน
- ดื่มน้ำเปล่าสะอาด วันละ 2–3 ลิตร/วัน รับประทานอาหารอย่างเหมาะสม และพักผ่อนอย่างเพียงพอ เพื่อให้ร่างกายฟื้นสภาพโดยเร็ว
- เลี่ยงการออกแดดจัด ด้วยผิวหนังของผู้ป่วยที่ได้รับยาอีพิรูบิซินจะไวต่อแสงแดดได้ง่ายกว่าผิวหนังของคนปกติ
- ห้ามดื่มเครื่องดื่มประเภทแอลกอฮอล์ชนิดต่างๆ
- กรณีปวดผิวหนังบริเวณที่โดนแทงเข็มฉีดยา อาจใช้ผ้าเย็นประคบเพื่อบรรเทาอาการปวดดังกล่าว
- ห้ามใช้ยากับสตรีมีครรภ์ และสตรีในภาวะให้นมบุตร
- ห้ามใช้ยาอีพิรูบิซินร่วมกับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคฝีดาษ (Smallpox vaccine) และ วัคซีนป้องกันวัณโรค (BCG) เพราะระบบภูมิคุ้มกันโรคของผู้ป่วยจะอยู่ในระดับต่ำ ผู้ป่วยจึงเสี่ยงต่อการติดเชื้อฝีดาษหรือเชื้อวัณโรคดังกล่าว
- ห้ามใช้ยาอีพิรูบิซินร่วมกับ ยา Adalimumab เพราะจะทำให้เกิดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้อย่างรุนแรง
- ห้ามใช้ยาอีพิรูบิซินร่วมกับ ยา Clozapine เพราะจะทำให้มีภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำมาก และหัวใจเต้นผิดปกติตามมา
- ห้ามใช้ยาอีพิรูบิซินร่วมกับ ยา Dolasetron เพราะจะทำให้เกิดภาวะหัวใจเต้นผิดปกติตามมา