คำถามเกี่ยวกับยา
โดย วันทนีย์ โลหะประกิตกุล
เรื่อง : ไซทาราบีน (Cytarabine)
- มะเร็งเม็ดเลือดขาวซีเอ็มแอล (Chronic Myelogenous Leukemia)
- มะเร็งต่อมน้ำเหลืองนอนฮอดจ์กิน (Non-Hodgkin lymphoma)
- มะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukemia) ชนิดต่างๆ เช่น มะเร็งเม็ดเลือดขาวเอเอ็มแอล (Acute Myeloid Leukemia) และมะเร็งเม็ดเลือดขาวระยะแพร่กระจายเข้าสมอง/เยื่อหุ้มสมอง (Meningeal Leukemia)
- ผลต่อระบบทางเดินอาหาร: เช่น คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร ท้องเสีย ตับอ่อนอักเสบ กระเพาะอาหารอักเสบ
- ผลต่อระบบประสาท: เช่น เส้นประสาทอักเสบ เกิดพิษกับสมองน้อย/สมองอักเสบ อิดโรย/อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ มีไข้ วิงเวียน
- ผลต่อตับ: เช่น ตับทำงานผิดปกติ/ตับอักเสบ เกิดดีซ่าน
- ผลต่อผิวหนัง: เช่น มีผื่นคัน อาจเกิดแผลตามผิวหนัง มีภาวะผมร่วง เกิดลมพิษ
- ผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด: เช่น หลอดเลือดดำอักเสบแบบมีลิ่มเลือด มีภาวะเลือดออกง่าย
- ผลต่อตา: เช่น อาจมีอาการม่านตาอักเสบ
- ผลต่อระบบเลือด: เช่น กดไขกระดูก เม็ดเลือดต่ำ เกล็ดเลือดต่ำ
- ผลต่อระบบทางเดินหายใจ: เช่น เกิดแผลในลำคอ หายใจขัด/หายใจลำบาก
- ผลต่อระบบทางเดินปัสสาวะ: เช่น ทางเดินปัสสาวะอักเสบ/โรคติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะ ไตทำงานผิดปกติ/ไตอักเสบ
- ผลต่อระบบภูมิคุ้มกันต้านทานโรคของร่างกาย: เช่น ติดเชื้อในกระแสเลือดได้ง่าย ปอดบวม
- ห้ามใช้ยานี้กับสตรีมีครรภ์ สตรีในภาวะให้นมบุตร นอกจากมีคำสั่งแพทย์
- กรณีมีอาการวิงเวียนหลังจากรับการฉีดยาไซทาราบีน ผู้ป่วยต้องหลีกเลี่ยงการขับขี่ยวดยานพาหนะทุกชนิด รวมถึงการทำงานที่เกี่ยวข้องกับเครื่องจักรต่างๆ เพราะจะเกิดอุบัติเหตุได้ง่าย
- ห้ามใช้ยาไซทาราบีนร่วมกับวัคซีนป้องกันโรคคางทูม (Mumps virus vaccine) วัคซีนป้องกันวัณโรค (BCG) เพราะจะเสี่ยงต่อการติดเชื้อคางทูมหรือเชื้อวัณโรคดังกล่าว เพราะระบบภูมิคุ้มกันต้านทานโรคของผู้ป่วยขณะที่ได้รับยาไซทาราบีนจะอยู่ในภาวะอ่อนแอ
- ห้ามใช้ยาไซทาราบีนร่วมกับ ยา Adalimumab เพราะจะทำให้เกิดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อต่างๆ ได้อย่างรุนแรง
- ห้ามใช้ยาไซทาราบีนร่วมกับ ยา Clozapine เพราะจะทำให้เกิดภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำ และมีการติดเชื้อโรคชนิดต่างๆ
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาไซทาราบีนร่วมกับ Vitamin E เพราะจะทำให้ประสิทธิภาพการรักษาของยาไซทาราบีนต่ำลง